ADHD en burn-out: waarom vrouwen met ADHD steeds opnieuw omvallen

Een burn-out wordt meestal uitgelegd als te veel werk, te weinig rust. Maar wat als je na elke burn-out weer precies hetzelfde doet, niet omdat je het niet beter weet, maar omdat je brein zo werkt? Sandra Kooij, bijzonder hoogleraar aan Amsterdam UMC/VUmc en gespecialiseerd in ADHD bij volwassenen, ziet bij een deel van de mensen met een burn-out iets anders dan alleen overbelasting. Dit artikel is gebaseerd op wat zij daarover vertelt in een artikel van journalist Sara Luijters.

Bij een kwart zit er ADHD onder

Volgens Kooij lopen sommige mensen pas vast tijdens de adolescentie of later, als ze gaan werken of ouder worden. En bij een kwart van de mensen met een burn-out, met depressieve klachten of met een verslaving zit volgens haar AD(H)D eronder.

De klachten spelen volgens Kooij niet alleen bij stress, maar elke dag. En die optelsom tast volgens haar vaak het zelfbeeld aan, waaruit weer somberheid kan groeien.

Geen rem: waarom het bij vrouwen anders gaat

Het bekende beeld van ADHD is druk, driftig en rusteloos. Dat beeld is gebaseerd op onderzoek bij mannen, zegt Kooij. Bij vrouwen keert ADHD zich vooral naar binnen.

Journalist Hanneke Mijnster, die haar diagnose pas op haar 43e kreeg, vatte dat altijd-aan-staan zo samen: Ik sta altijd 'aan', in mijn hoofd is het heel druk, ik heb letterlijk en figuurlijk altijd meerdere tabbladen openstaan. Haar verhaal staat in ADHD bij vrouwen na je veertigste.

• Je gaat altijd maar door, zonder rem.
• Je spreekt je niet uit, maar kropt alles op.
• Je voelt je anders dan anderen, en dat vreet aan je zelfbeeld.
• Je slaapt slecht en te kort, niet alleen in drukke periodes maar altijd.

Samengevat uit wat Kooij en Mijnster beschrijven in het artikel van Luijters, p. 1-2.

Twee dingen die eronder liggen

Wie het patroon wil doorbreken, komt volgens Kooij twee factoren tegen die los van je werkdruk staan. Ze krijgen elk hun eigen artikel, omdat er genoeg over te zeggen is.

Wat je anders kunt doen dan de vorige keer

Een goede behandeling, waarin uitleg, aanpassingen in leefstijl en medicatie samenkomen, kan volgens Kooij vaak een positief keerpunt zijn. Medicatie is iets tussen jou en je behandelaar. Maar in het verhaal van Hanneke Mijnster zitten ook dingen die iedereen kan doen.

1. Snappen wat er echt speelt

   Voor Mijnster vielen met de diagnose de puzzelstukjes op hun plaats, en kon ze met een nieuwe blik naar haar leven kijken. Zelf had ze zich altijd heel raar gevonden, moeilijk en mislukt.

2. Inzicht in je eigen gedrag

   Praten met lotgenoten gaf haar herkenning en inzicht in haar gedrag. Daardoor leerde ze beter voor zichzelf te zorgen, en gaat ze nu minder snel over haar grenzen.

3. Eigen manieren om de motor uit te zetten

   Ze vond rust in tekenen, in regelmatig naar buiten gaan en bewegen, en in fidget toys tijdens het werk. Sindsdien grijpt ze niet meer naar de koekjes.

Dat is precies wat kortdurende begeleiding kan doen: het patroon zien, en samen een plan maken zodat je de volgende keer eerder remt. Hoe DiversaMente dat aanpakt, met een terugvalpreventieplan op papier, lees je bij de werkwijze. Ben je benieuwd hoe vaak burn-out bij vrouwen voorkomt, dan staan de cijfers op burn-out bij vrouwen in cijfers. En herken je vooral het altijd aan staan, lees dan waarom vrouwen ADHD vaak pas na hun veertigste ontdekken.