ADHD en hormonen: waarom je cyclus, zwangerschap en overgang alles zwaarder maken

Hormonen spelen bij vrouwen met ADHD een grote rol. Dat zegt Sandra Kooij, bijzonder hoogleraar aan Amsterdam UMC/VUmc, gespecialiseerd in ADHD bij volwassenen, en hoofd van het Kenniscentrum ADHD van PsyQ. In een artikel van journalist Sara Luijters en in de rubriek Het Consult van Trouw legt ze uit hoe dat werkt, van de maandelijkse cyclus tot de overgang. Dit artikel vat samen wat zij zegt.

Waarom hormonen bij ADHD zo hard aankomen

De verklaring van Kooij is kort: het dopaminesysteem is bij AD(H)D ontregeld. Hoe dat samenwerkt met oestrogeen, en wat eraan te doen is, staat uitgebreider in ADHD, oestrogeen en dopamine. In combinatie met andere schommelende hormonen zorgt dat volgens haar voor zware premenstruele depressieklachten, en ook na de zwangerschap en in de overgang ziet ze meer klachten.

Denk je aan zelfdoding? Bel dan 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113, of bij een noodsituatie 112. DiversaMente is er niet voor crisissituaties.

De week voor je menstruatie

Bij ADHD gaat het volgens Kooij om zware premenstruele depressieklachten: prikkelbaar, stemmingswisselingen, somber en suïcidaal. Wie zichzelf elke maand een week lang niet herkent, en de rest van de maand altijd aan staat, ziet hier misschien voor het eerst een patroon in.

Zwangerschap en de tijd erna

Zwangerschap roept bij vrouwen met ADHD een lastige vraag op: doorgaan met medicatie of stoppen? In Trouw noemt Kooij ADHD geen pretje in de zwangerschap, zeker voor wie net goed was ingesteld en op medicatie beter functioneerde. Ze wijst erop dat ADHD ook stress met zich meebrengt. Trouw schrijft dat nog niet bekend is of het hebben van ADHD kwaad kan voor het ongeboren kind. Wat wel bekend is: een moeder die tijdens de zwangerschap depressief is, is niet goed voor het kind. Het volledige antwoord van Kooij op de vraag stoppen of doorgaan staat in zwanger en ADHD-medicatie: stoppen of doorgaan?. Beslis daarover altijd samen met je arts.

Na de bevalling komt de klap vaak alsnog. Bij 58% van de vrouwen die ADHD hebben volgt volgens Kooij een postnatale depressie. Meer dan de helft dus. Onze eigen kanttekening daarbij: wie ADHD heeft en een kind verwacht, kan dat maar beter van tevoren weten, zodat de omgeving weet waar ze op moet letten.

De overgang: de langste fase

De overgang duurt volgens Kooij het langst van alle hormonale fases, tot tien jaar. Vrouwen met AD(H)D hebben in die jaren extra last van het dalende oestrogeen. Daardoor krijgen ze extra veel overgangsklachten: een toename van de ADHD, slecht slapen en stemmingswisselingen.

Kooij noemt hormoonsuppletie als iets dat het leven in de overgang een stuk minder zwaar kan maken, naast de gewone behandeling van ADHD. Dat is een gesprek voor met je huisarts of gynaecoloog.

Wat je hiermee kunt

Wat wij bij DiversaMente uit Kooijs werk halen, en dit is onze eigen duiding: de momenten waarop je brein extra kwetsbaar is, zijn te voorzien. Wie dat weet, kan ervoor plannen: minder inplannen in de zware week, hulp regelen vóór de bevalling in plaats van erna, en in de overgang niet denken dat je gek wordt maar hulp zoeken.

Medicatie en hormoonsuppletie zijn een zaak van jou en je arts. Het patroon herkennen en er praktisch mee omgaan, is waar begeleiding bij helpt. Loop je in werk of thuis vast en herken je jezelf in dit verhaal, dan kun je terecht bij DiversaMente. Lees ook waarom vrouwen met ADHD steeds opnieuw omvallen en waarom je met ADHD pas om twee uur 's nachts slaapt.